Ara
TR | EN

Türkiye'de Sınır Ötesi İşbirliği

Katılım Öncesi Yardım Aracı (IPA)'nın I. döneminde (2007-2013) 2. Bileşeni, II. döneminde (2014-2020) ise beş politika alanından ve dokuz sektörel öncelikten biri olan Bölgesel ve Sınır Ötesi İşbirliği kapsamında uygulanan Sınır Ötesi İşbirliği programlarının amacı, sınır bölgelerinde ekonomik ve sosyal kalkınmaya yönelik işbirliğini desteklemektir.
Bakanlığımız Sınır Ötesi İşbirliği programlarının Türkiye Ulusal Otoritesidir.

TÜRKİYE’DE SINIR ÖTESİ İŞBİRLİĞİ PROGRAMLARI

Türkiye, AB üyesi olmadığı için Yapısal Fonlar altındaki ERDF desteğinden ve komşu ülke olmadığı için ENPI fonlarından yararlanamamakta; ancak AB üyeliği için müzakere yürüten bir ülke olarak IPA fonlarından yararlanabilmektedir. Bu bağlamda, ülkemiz IPA’nın ikinci bileşeni olan Sınır Ötesi İşbirliği altında Bulgaristan-Türkiye IPA Sınır Ötesi İşbirliği Programı ile ENPI Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı
olmak üzere iki programa katılmaktadır. Türkiye, 2014-2020 döneminde de söz konusu programlara katılım sağlayacaktır. Bu dönemde Avrupa Komşuluk ve Ortaklık Aracı (ENPI)’nın Avrupa Ortaklık Aracı (ENI)‘na dönüşmesi dolayısıyla Karadeniz programının adı da ENI Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programı olmuştur.

Türkiye’nin 2004-2006 döneminde de iştirak ettiği Bulgaristan-Türkiye IPA SÖİ Programı, ERDF’den ve IPA’dan eşit miktarda fon tahsisi ile müştereken finanse edilmektedir. Programın amacı daha güçlü bir Avrupa işbirliği ve bütünleşmesine hizmet etmek için Bulgaristan-Türkiye sınır ötesi işbirliği alanında her iki ülkenin güçlü olduğu ana noktalar üzerine kurulu sürdürülebilir ve dengeli bir kalkınma sağlamaktır. Programın genel hedefine ulaşılmasını teminen finanse edilecek projelerin seçiminde gözetilmek üzere belirlenen öncelik alanları ise sürdürülebilir sosyal ve iktisadi kalkınma ile hayat kalitesinin artırılmasıdır. Program alanı Türkiye’de Edirne ve Kırklareli illerini Bulgaristan’da ise Hasköy, Yambol ve Burgaz idare bölgelerini kapsamaktadır. Programın Yönetim Makamı Bulgaristan Bölgesel Kalkınma ve Bayındırlık Bakanlığı olup, ülkemizdeki Ulusal Otorite görevini Avrupa Birliği Bakanlığı yürütmektedir. 2014-2020 döneminde de Türkiye Programa katılım sağlayacaktır.
Yeni dönemde uygulamaya ilişkin bazı konularda değişiklikler olmasına rağmen Programın idari yapısına ilişkin olarak öngörülen ciddi bir değişiklik bulunmamaktadır.

2007-2013 dönemi için programın bütçesi yaklaşık 32 milyon avro olup, bunun 27 milyon avrosu AB katkısından, 4,8 milyon avrosu ise ulusal katkıdan oluşmaktadır. 2007-2013 döneminde toplamda üç teklif verme çağrısına çıkılmıştır. Programın 2009 yılında yayınlanan birinci teklif çağrısı altında uygulanmaya hak kazanan 9,6 milyon avro bedelinde 48 sözleşme imzalanmış ancak 45 proje uygulanarak sona ermiştir. 2011’deki ikinci teklif verme çağrısının toplam bütçesi ise 14,5 milyon avro olup 11,5 milyon avro bedelinde 46 proje uygulanmış ve bunlardan 24’ü tamamlanmıştır. 2013 yılında çıkılan üçüncü teklif çağrısı altında ise 7,1 milyon avro bedelinde 28 proje sözleşmeye bağlanmış olup bu projelerin de uygulamaları devam etmektedir. 2007-2013 programlama döneminde kullanılmayan fonlarla yedek listede yer alan 11 projenin de sözleşmesinin imzalanması öngörülmektedir.


2007-2013 döneminde ENPI kapsamında uygulanan 13 sınır ötesi işbirliği programından biri olan ENPI Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programına
ülkemiz, IPA fonlarıyla katılmaktadır. Bu çok taraflı işbirliği programında Türkiye’nin yanı sıra Bulgaristan, Ermenistan, Gürcistan, Moldova, Romanya, Ukrayna ve Yunanistan olmak üzere yedi katılımcı ülke daha yer almaktadır. Ayrıca, 2007-2013 döneminde Programa dâhil olan 8 ülkenin yanında Azerbaycan da 2014-2020 dönemi çalışmalarına iştirak etmektedir. ENPI kapsamındaki bu Programa katılan tek aday ülke olan Türkiye, yedi ayrı Düzey II bölgesinde 25 il ile en geniş Program alanına sahip ülkedir. Program alanına dâhil illerimiz şunlardır: İstanbul, Tekirdağ, Edirne, Kırklareli, Kocaeli, Sakarya, Düzce, Bolu, Yalova, Zonguldak, Karabük, Bartın, Kastamonu, Çankırı, Sinop, Samsun, Tokat, Çorum, Amasya, Trabzon, Ordu, Giresun, Rize, Artvin, Gümüşhane. Program Ortak Yönetim Makamı olan Romanya Bölgesel Kalkınma ve Kamu Yönetimi Bakanlığı tarafından diğer yedi ülkedeki Ulusal Otorite olan kurum ve kuruluşlarla birlikte yürütülmektedir. Türkiye’nin Programa IPA fonlarından katılmasından dolayı Programın Türkiye’deki yönetiminde Ulusal Otorite olan Avrupa Birliği Bakanlığının yanı sıra Sözleşme Makamı olarak Merkez Finans ve İhale Birimi de yer alır. Türkiye bu programa 2014-2020 döneminde de katılım sağlayacaktır.

Karadeniz Havzasında yer alan ülkelerde daha güçlü ve sürdürülebilir kalkınmayla daha güçlü bölgesel işbirliği ve ortaklık sağlamayı amaçlayan bu program kapsamında Program Alanında yer alan bölgelerden finanse edilmek üzere seçilen projelerde, diğer ülkelerden belirlenecek ortaklarla işbirliği içinde yapılması ve sınır ötesi etki doğuracak nitelikte olması koşulları aranmaktadır. Programın genel hedefine ulaşılmasını teminen finanse edilecek projelerin seçiminde gözetilmek üzere belirlenen öncelik alanları ise ekonomik ve sosyal kalkınma için sınır ötesi ortaklıkların desteklenmesi, çevrenin korunması için kaynakların ve yeteneklerin birleştirilmesi ile kültür ve eğitim girişimlerinin desteklenmesidir. Programın 2007-2013 dönemindeki toplam bütçesi yaklaşık 38 milyon Avro olup bu tutarın yaklaşık 28 milyon Avro’su ENPI fonlarından 7 milyon Avro’su ise IPA fonlarından karşılanmaktadır. Ayrıca, 3 milyon Avro tutarında yararlanıcı ülkelerce eş finansman sağlanmaktadır. Programda iki teklif çağrısına çıkılmış olup 2009’daki ilk teklif çağrısında 19 proje seçilirken bunlardan dokuzu Türk ortaklı projelerdir. Türk ortaklı projeler için tahsis edilen IPA ödeneği 1,03 milyon Avro tutarındadır. Bir proje dışında diğer projelerin uygulama aşaması sona ermiştir. 2011 yılında çıkılan ikinci teklif çağrısında ise seçilen ve uygulamaya geçen 41 projeden 30’u Türk ortaklı olup bunlardan bir tanesinin uygulaması sona ermiştir. İkinci teklif çağrısının bütçesi, 16,6 milyon avrosu ENPI fonlarından ve 5,9 milyon avrosu IPA fonlarından olmak üzere toplam 22,5 milyon avrodur.


Hâlihazırda Türkiye’nin katılım sağladığı sınır ötesi işbirliği programlarının yanında birtakım nedenlerle katılmadığı programlar da vardır. 2007-2013 döneminde Türkiye ERDF altındaki Güneydoğu Avrupa
ile Akdeniz uluslar ötesi işbirliği programlarına IPA fonlarıyla katılma hakkına sahip olmasına rağmen bu programlara katılmama kararı almıştır.  Bu programlar için ilk başta Türkiye’nin kullanımına tahsis edilmiş IPA ikinci bileşen fonları, IPA’nın birinci bileşeni altındaki proje ve programlarda kullanılmak üzere birinci bileşene aktarılmıştır. Benzer bir biçimde ENPI altındaki Akdeniz Havzası ve Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programlarına da dâhil olabilen Türkiye, sadece Karadeniz Havzasında Sınır Ötesi İşbirliği Programına katılmıştır. Bunların yanında, INTERREG III altında 2004-2006 yılları arasında Yunanistan-Türkiye Sınır Ötesi İşbirliği Programı başlatılmış ancak teknik ve siyasi bazı sorunlardan dolayı Program 2006 yılında sona erdirilmiştir.

 



Sayfa görüntüleme sayısı: 6812
Son güncelleme: 15.12.2015